तुमचे नाव कायदेशीररित्या बदलण्यासाठी योग्य कागदपत्रे आवश्यक असतात, आणि नाव बदल प्रतिज्ञापत्र (Name Change Affidavit) हे अनेकदा पहिले आणि महत्त्वाचे पाऊल असते. हे एक शपथपत्र आहे जे तुमचे नाव बदलण्याचा तुमचा इरादा अधिकृतपणे जाहीर करते आणि विविध कागदपत्रांमध्ये तुमची ओळख अपडेट करण्यासाठी आधार म्हणून काम करते. तुमचे नाव लग्नानंतर बदलले असेल, स्पेलिंगची चूक दुरुस्त करायची असेल, किंवा तुम्हाला फक्त दुसरे नाव आवडले असेल, हे सर्वसमावेशक मार्गदर्शक तुम्हाला गोंधळ न होता कायदेशीररित्या वैध नाव बदल प्रतिज्ञापत्र कसे तयार करावे हे सांगेल.
नाव बदल प्रतिज्ञापत्र म्हणजे काय?
योग्यरीत्या तयार केलेले नाव बदल प्रतिज्ञापत्र म्हणजे एक कायदेशीर दस्तऐवज जे तुमचे नाव बदलण्याचा तुमचा हेतू जाहीर करते. हे एक लिखित पुरावा म्हणून काम करते की तुम्ही स्वेच्छेने सर्व कायदेशीर आणि अधिकृत कामांसाठी नवीन नाव स्वीकारत आहात. या शपथपत्रात तुमचे जुने नाव, नवीन नाव, पत्ता आणि नाव बदलण्याचे कारण असते.
हे प्रतिज्ञापत्र तुमच्या नाव बदलाची पहिली अधिकृत नोंद असते आणि पासपोर्ट, ड्रायव्हिंग लायसन्स, बँक खाते आणि शैक्षणिक प्रमाणपत्रांसारख्या महत्त्वाच्या कागदपत्रांवर तुमचे नाव बदलण्यापूर्वी ते अनेकदा आवश्यक असते.
तुम्हाला नाव बदल प्रतिज्ञापत्राची गरज कधी पडते?
खालील परिस्थितीत तुम्हाला नाव बदल प्रतिज्ञापत्राची सामान्यतः गरज भासते:
- लग्नानंतर किंवा घटस्फोटानंतर तुमचे आडनाव बदलताना.
- तुमच्या अधिकृत नावातील स्पेलिंगच्या चुका दुरुस्त करताना.
- जेव्हा तुम्हाला वेगवेगळ्या कागदपत्रांमध्ये वेगवेगळ्या नावांनी ओळखले जाते.
- तुमच्या मुलाचे नाव बदलताना (यासाठी पालकांची संमती आवश्यक असते).
- धार्मिक किंवा वैयक्तिक कारणांमुळे नवीन नाव स्वीकारताना.
- जेव्हा तुमचे नाव उच्चारण्यास किंवा लिहिण्यास कठीण असते.
तुम्हाला या दस्तऐवजाची कधी गरज आहे हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे, कारण नियम आणि आवश्यकता अधिकारक्षेत्रानुसार आणि हेतूनुसार बदलतात. काही संस्था फक्त प्रतिज्ञापत्र स्वीकारू शकतात, तर काहींना वृत्तपत्रातील जाहिराती किंवा न्यायालयाच्या आदेशासारख्या अतिरिक्त कागदपत्रांची आवश्यकता असू शकते.
नाव बदल प्रतिज्ञापत्राचे प्रकार
- सामान्य नाव बदल प्रतिज्ञापत्र (Standard Name Change Affidavit): प्रौढांसाठी सामान्य नाव बदलांसाठी वापरले जाते. हा सर्वात सामान्य प्रकार आहे आणि यात तुमचे जुने आणि नवीन नाव तसेच नाव बदलण्याचे कारण नमूद केले जाते.
- विवाह नाव बदल प्रतिज्ञापत्र (Marriage Name Change Affidavit): विशेषतः लग्नानंतर आपले आडनाव बदलणाऱ्या महिलांसाठी तयार केलेले. यात लग्नाची तारीख आणि पतीच्या नावासारखे आवश्यक तपशील असतात.
- अल्पवयीन नाव बदल प्रतिज्ञापत्र (Minor Name Change Affidavit): पालक किंवा कायदेशीर पालक आपल्या मुलाचे नाव बदलण्यासाठी याचा वापर करतात. यात दोन्ही पालकांच्या स्वाक्षऱ्या आवश्यक असतात (जेव्हा लागू असेल) आणि अल्पवयीन मुलाचे नाव बदलण्याचे कारण नमूद करावे लागते.
- नाव दुरुस्ती प्रतिज्ञापत्र (Name Correction Affidavit): तुमच्या नावातील स्पेलिंगच्या चुका किंवा लहानसे बदल दुरुस्त करण्यासाठी वापरले जाते. यात दोन्ही नावे एकाच व्यक्तीची आहेत असे जाहीर केले जाते.
- वन अँड द सेम पर्सन प्रतिज्ञापत्र (One and the Same Person Affidavit): हे प्रतिज्ञापत्र पुष्टी करते की दोन भिन्न नावे (“रोबर्ट स्मिथ” आणि “बॉब स्मिथ” सारखी) एकाच व्यक्तीची आहेत. जेव्हा तुमच्याकडे नावातील बदलांसह कागदपत्रे असतात तेव्हा हे उपयुक्त ठरते.
- धार्मिक नाव बदल प्रतिज्ञापत्र (Religious Name Change Affidavit): धार्मिक रूपांतरणामुळे किंवा धार्मिक नाव स्वीकारल्यामुळे नाव बदलण्यासाठी हे वापरले जाते. यात अनेकदा धार्मिक समारंभ किंवा संबंधित व्यक्तीचा संदर्भ असतो.
नाव बदल प्रतिज्ञापत्र तयार करण्यासाठी टप्प्याटप्प्याने मार्गदर्शन
- योग्य प्रकारच्या प्रतिज्ञापत्राची निवड करा: तुमच्या परिस्थितीनुसार (लग्न, दुरुस्ती, अल्पवयीन मुलाचे नाव बदल) योग्य प्रतिज्ञापत्राचा नमुना निवडा. वेगवेगळ्या परिस्थितीत वेगवेगळी माहिती आणि कायदेशीर आवश्यकता असतात.
- आवश्यक माहिती गोळा करा: सर्व आवश्यक वैयक्तिक तपशील गोळा करा:
- तुमचे सध्याचे कायदेशीर नाव (अधिकृत कागदपत्रांवर आहे त्याप्रमाणे).
- तुमचे नवीन अपेक्षित नाव (ज्याप्रमाणे तुम्हाला हवे आहे तसे).
- सध्याचा रहिवासी पत्ता.
- जन्म तारीख.
- नाव बदलण्याचे कारण.
- सहाय्यक कागदपत्रे (विवाह प्रमाणपत्र, जन्म प्रमाणपत्र, इत्यादी).
- योग्य स्टॅम्प पेपर मिळवा: तुमच्या स्थानिक अधिकारक्षेत्राद्वारे आवश्यक असलेल्या योग्य किमतीचा स्टॅम्प पेपर खरेदी करा. बहुतेक राज्यांमध्ये, ₹10-100 चा स्टॅम्प पेपर पुरेसा असतो, परंतु तो ठिकाणानुसार बदलतो.
- प्रतिज्ञापत्राचा मजकूर तयार करा: मानक स्वरूपानुसार प्रतिज्ञापत्र लिहा किंवा टाइप करा.
- “मी, [सध्याचे पूर्ण नाव], [वडिलांचे नाव] यांचा/ची मुलगा/मुलगी, [पूर्ण पत्ता] येथे राहणारा/राहणारी, याद्वारे गंभीरपणे पुष्टी आणि घोषणा करतो/करते की:
- माझे नाव [सध्याचे पूर्ण नाव] आहे, जसे माझ्या [जन्म प्रमाणपत्र/पासपोर्टसारखे दस्तऐवज] मध्ये नोंदवले आहे.
- मी यापुढे सर्व कामांसाठी माझे नाव [सध्याचे पूर्ण नाव] पासून [नवीन पूर्ण नाव] असे बदलण्याचा निर्णय घेतला आहे.
- [सध्याचे पूर्ण नाव] आणि [नवीन पूर्ण नाव] ही दोन्ही नावे एकाच व्यक्तीला, म्हणजे मला, संदर्भित करतात.
- मी यापुढे सर्व कामांसाठी, जसे की अधिकृत कागदपत्रे, नोंदी, व्यवहार आणि व्यवहारांसाठी माझे नवीन नाव [नवीन पूर्ण नाव] वापरण्याचे वचन देतो/देते. सत्यापन: मी, [नवीन पूर्ण नाव], या प्रतिज्ञापत्रातील मजकूर माझ्या माहिती आणि विश्वासानुसार सत्य आणि योग्य असल्याची पडताळणी करतो/करते. कोणतीही महत्त्वाची माहिती लपवलेली नाही. [ठिकाण] येथे या [तारीख] दिवसाला, [महिना], [वर्ष] रोजी सत्यापित केले. शपथपत्र देणारा/देणारी.”
- “मी, [सध्याचे पूर्ण नाव], [वडिलांचे नाव] यांचा/ची मुलगा/मुलगी, [पूर्ण पत्ता] येथे राहणारा/राहणारी, याद्वारे गंभीरपणे पुष्टी आणि घोषणा करतो/करते की:
- प्रतिज्ञापत्र नोटरीकृत करा: तुमच्या ड्राफ्ट केलेल्या प्रतिज्ञापत्रासह आणि ओळख कागदपत्रांसह नोटरी सार्वजनिक अधिकाऱ्याकडे जा. नोटरी तुमच्या स्वाक्षरीची साक्ष देईल आणि दस्तऐवजावर अधिकृत शिक्का आणि स्वाक्षरी करेल.
- अनेक प्रती बनवा: विविध अधिकाऱ्यांकडे सादर करण्यासाठी नोटरीकृत प्रतिज्ञापत्राच्या अनेक छायाप्रती (photocopies) काढा. मूळ प्रत सुरक्षित ठिकाणी ठेवा.
- वृत्तपत्रात प्रकाशित करा (आवश्यक असल्यास): अनेक ठिकाणी, तुम्हाला तुमचा नाव बदल दोन स्थानिक वृत्तपत्रांमध्ये (एक इंग्रजी आणि एक प्रादेशिक भाषेत) प्रकाशित करावा लागतो. या वृत्तपत्रांच्या काही मूळ प्रती स्वतःकडे ठेवा.
- राजपत्र अधिसूचना (आवश्यक असल्यास): संपूर्ण कायदेशीर मान्यतेसाठी, तुमचा नाव बदल अधिकृत सरकारी राजपत्रामध्ये प्रकाशित करा. सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी हे पाऊल अनिवार्य आहे आणि इतरांसाठी देखील याची शिफारस केली जाते.
टाळण्यासाठी सामान्य चुका
- अपूर्ण वैयक्तिक तपशील: अपूर्ण पत्ता, वय किंवा पालकांचे नाव तुमच्या प्रतिज्ञापत्राला अवैध ठरवू शकते.
- नावाच्या स्पेलिंगमध्ये विसंगती: तुमच्या सध्याच्या आणि नवीन नावाची स्पेलिंग संपूर्ण दस्तऐवजात सुसंगत असल्याची खात्री करा.
- अयोग्य नोटरीकरण: योग्य नोटरी साक्षांकन नसलेल्या प्रतिज्ञापत्राला कोणताही कायदेशीर आधार नसतो.
- साध्या कागदाचा वापर: आवश्यक स्टॅम्प पेपरऐवजी साधा कागद वापरल्यास तुमचे प्रतिज्ञापत्र कायदेशीरदृष्ट्या अवैध ठरू शकते.
- अस्पष्ट कारण: तुम्ही तुमचे नाव का बदलत आहात हे स्पष्टपणे न सांगितल्यास अधिकारी तुमच्या हेतूवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करू शकतात.
- सहाय्यक कागदपत्रे नसणे: आवश्यक कागदपत्रे (उदा. विवाह प्रमाणपत्र) जोडण्यात अयशस्वी होणे.
- चुकीचे अधिकारक्षेत्र: तुमच्या स्थानिक अधिकारक्षेत्राच्या विशिष्ट नियमांचे पालन न करणे.
महत्त्वाचे:
नेहमी तुमच्या अधिकारक्षेत्रातील नाव बदल प्रतिज्ञापत्रासाठीच्या विशिष्ट आवश्यकतांची पडताळणी करा. वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये, देशांमध्ये आणि अगदी वेगवेगळ्या कामांसाठी (पासपोर्ट अपडेट विरुद्ध बँक खाते अपडेट) आवश्यकता मोठ्या प्रमाणात बदलू शकतात.
नाव बदल प्रतिज्ञापत्र मिळाल्यानंतर काय करावे?
एकदा तुमच्याकडे नोटरीकृत नाव बदल प्रतिज्ञापत्र आले की, तुम्हाला विविध कागदपत्रे आणि संस्थांमध्ये तुमचे नाव अपडेट करावे लागेल:
- ओळख दस्तऐवज: तुमचे नाव आधार कार्ड, पॅन कार्ड, मतदार ओळखपत्र आणि पासपोर्टवर अपडेट करा.
- बँक खाती: तुमच्या बँक शाखेला भेट देऊन प्रतिज्ञापत्रासह खाती आणि कार्डांवर तुमचे नाव अपडेट करा.
- शैक्षणिक नोंदी: प्रमाणपत्रांवर आणि नोंदींवर तुमचे नाव अपडेट करण्यासाठी तुमच्या शैक्षणिक संस्थांशी संपर्क साधा.
- मालमत्ता दस्तऐवज: मालमत्तेचे कागदपत्रे, लीज करार आणि इतर मालमत्तांची कागदपत्रे अपडेट करा.
- विमा पॉलिसी: सर्व विमा प्रदात्यांना तुमच्या नाव बदलाची माहिती द्या.
- नोकरीच्या नोंदी: तुमच्या एचआर विभागाकडे प्रतिज्ञापत्र सादर करून नोकरीच्या नोंदी अपडेट करा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
प्रश्न: फक्त नाव बदल प्रतिज्ञापत्र पुरेसे आहे का? उत्तर: बहुतेक ठिकाणी, नाव बदल प्रतिज्ञापत्र हे फक्त पहिले पाऊल असते. संपूर्ण कायदेशीर मान्यतेसाठी, तुम्हाला सहसा तुमचा नाव बदल वृत्तपत्रांमध्ये आणि काही प्रकरणांमध्ये अधिकृत सरकारी राजपत्रामध्ये प्रकाशित करावा लागतो. सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी राजपत्रामध्ये नाव बदल प्रकाशित करणे अनिवार्य असते. नियम आणि आवश्यकता ठिकाण आणि हेतूनुसार बदलतात, म्हणून तुमच्या स्थानिक नियमांची पडताळणी करा.
प्रश्न: नाव बदल प्रतिज्ञापत्र तयार करण्याचा खर्च किती येतो? उत्तर: खर्चात सामान्यतः खालील गोष्टींचा समावेश असतो:
- स्टॅम्प पेपर: ₹10-100 (राज्यानुसार बदलते)
- नोटरी शुल्क: ₹50-200
- वृत्तपत्र प्रकाशन: दोन वृत्तपत्रांसाठी ₹1,000-3,000
- राजपत्र अधिसूचना (आवश्यक असल्यास): ₹1,000-1,500 एकूण खर्च सामान्यतः तुमच्या ठिकाण आणि विशिष्ट आवश्यकतांनुसार ₹2,000 ते ₹5,000 च्या दरम्यान असतो.
प्रश्न: संपूर्ण नाव बदल प्रक्रियेला किती वेळ लागतो? उत्तर: वेळोवेळी बदल होत असतो, परंतु तुम्ही खालील गोष्टींची अपेक्षा करू शकता:
- प्रतिज्ञापत्र तयार करणे आणि नोटरीकरण: 1-2 दिवस
- वृत्तपत्र प्रकाशन: 1-2 आठवडे
- राजपत्र अधिसूचना (आवश्यक असल्यास): 1-3 महिने
- विविध कागदपत्रे अपडेट करणे: संस्थेनुसार बदलते (काहींना काही दिवस लागतात, तर काहींना काही आठवडे). संपूर्ण प्रक्रियेला सामान्यतः 2-4 महिने लागतात.
प्रश्न: प्रतिज्ञापत्राचा वापर करून मी माझ्या मुलाचे नाव बदलू शकतो का? उत्तर: होय, पालक किंवा कायदेशीर पालक अल्पवयीन मुलाच्या वतीने नाव बदल प्रतिज्ञापत्र तयार करू शकतात. सामान्यतः, दोन्ही पालकांनी प्रतिज्ञापत्रावर स्वाक्षरी करणे आवश्यक असते (जोपर्यंत एका पालकाकडे पूर्ण पालकत्व नाही). प्रतिज्ञापत्रात मुलाचे नाव बदलण्याचे कारण स्पष्टपणे नमूद करणे आवश्यक आहे. काही ठिकाणी अल्पवयीन मुलाच्या नाव बदलासाठी अतिरिक्त आवश्यकता असू शकतात.
प्रश्न: नाव बदल प्रतिज्ञापत्र तयार करण्यासाठी मला वकिलीची गरज आहे का? उत्तर: कायदेशीरदृष्ट्या आवश्यक नसले तरी, विशेषतः जटिल परिस्थितीत, वकिलीचा सल्ला घेणे उपयुक्त ठरू शकते. बरेच लोक नमुन्यांचा वापर करून किंवा नोटरी पब्लिकच्या मदतीने स्वतःच प्रतिज्ञापत्र तयार करतात. तुम्हाला नियमांविषयी खात्री नसल्यास किंवा तुमची केस गुंतागुंतीची असल्यास, व्यावसायिक कायदेशीर सल्ला घेण्याची शिफारस केली जाते.
निष्कर्ष
तुमचे नाव कायदेशीररित्या बदलण्यासाठी नाव बदल प्रतिज्ञापत्र हे एक आवश्यक पहिले पाऊल आहे. या टप्प्याटप्प्याने मार्गदर्शनाचे पालन करून, तुम्ही एक वैध प्रतिज्ञापत्र तयार करू शकता जे कायदेशीर गरजा पूर्ण करते आणि तुम्हाला सर्व अधिकृत कागदपत्रे आणि नोंदींवर तुमचे नवीन नाव सहजपणे वापरण्यास मदत करते.
लक्षात ठेवा की आवश्यकता अधिकारक्षेत्रानुसार बदलतात, म्हणून नेहमी तुमच्या ठिकाणच्या विशिष्ट प्रक्रियेची पडताळणी करा. योग्य तयारी आणि तपशीलाकडे लक्ष देऊन, तुम्ही नाव बदल प्रक्रिया यशस्वीरित्या पूर्ण करू शकता आणि पूर्ण कायदेशीर मान्यतेसह तुमचे नवीन नाव वापरण्यास सुरुवात करू शकता.
